ชื่อพันธุ์พืชผักในโมจ๋าฟาร์ม : มะดัน (Madan)

วันที่ปลูก มะดัน : วันอาทิตย์ที่ 8 กรกฎาคม พ.ศ.2561 ตรงกับ แรม ๑๑ ค่ำ เดือนแปด(๘) ปีจอ

ชื่อวิทยาศาสตร์ ของ มะดัน : Garcinia schomburgkiana Pierre

มะดันอยู่ในวงศ์ : Guttiferae หรือ Clusiaceae ซึ่งอยู่ในวงเดียวกันกับมังคุด 

ชื่อเรียกอื่นๆ ของมะดัน : ส้มมะดัน, ส้มไม่รู้ถอย

ลักษณะของต้นมะดัน : มะดันเป็นไม้ยืนตันไม่ผลัดใบ มีลำต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ลำต้นสูงประมาณ 5 - 10 เมตร เนื้อไม้ค่อนข้างเหนียว เปลือกต้นจะเรียบ สีน้ำตาลอมดำ แตกกิ่งตั้งแต่ระดับล่างของลำต้น และแตกกิ่งมากจนมีลักษณะเป็นทรงพุ่มหนา กิ่งมีลักษณะค่อนข้างเป็นสี่เหลี่ยม ผิวกิ่งค่อนข้างดำ กิ่งสามารถโค้งงอได้ง่าย

ลักษณะของใบมะดัน : ใบมะดันออกเป็นใบเดี่ยว แทงออกเป็นคู่ตรงข้ามกันบนกิ่ง ใบกว้างประมาณ 3 - 5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 6 - 9 เซนติเมตร มีรูปร่างค่อนข้างรียาว ปลายใบมน โคนใบสอบ มีแผ่นใบ และขอบใบเรียบ เนื้อใบค่อนข้างหนา ใบมีสีเขียวสดถึงเขียวแก่ตามอายุใบ ใบอ่อนจะแตกออกในช่วงต้นฤดูฝน

ลักษณะของดอกมะดัน : ดอกมะดันจะออกเป็นช่อ แทงออกตามง่ามใบ แต่ละช่อมีดอกประมาณ 3 - 6 ดอก ประกอบด้วยดอกเพศผู้ และดอกสมบูรณ์เพศ แต่ละดอกประกอบด้วยกลีบเลี้ยง 4 กลีบ ค่อนข้างกลม คล้ายๆรูปไข่ ส่วนปลายกลีบจะมน และดอกสมบูรณ์เพศจะมีเกสรเพศผู้อยู่ 10 - 12 อัน
กลีบดอกมีสีชมพูอมแดง หรือ สีเหลืองอมส้ม

ลักษณะของลูกผลมะดัน : ผลมะดันมีลักษณะค่อนข้างกลม และยาวรี มีความยาวประมาณ 3 - 5 เซนติเมตร กว้างประมาณ 2 - 3 เซนติเมตร ผิวเปลือกผลมีสีเขียวเข้ม เป็นมัน เนื้อผลค่อนข้างหนา และมีรสเปรี้ยวจัด ภายในประกอบด้วยเมล็ด 3 - 4 เมล็ด มีลักษณะกลมรี และส่วนปลายค่อนข้างแหลม เมื่อผลยังอ่อน เมล็ดจะมีสีขาว เมื่อผลแก่ เมล็ดจะมีสีน้ำตาล และแข็ง ติดผลในช่วงเดือนสิงหาคม - ตุลาคม ในผลจะมีวิตามินซีสูงและยังมีสารอาหารหรือสารสำคัญอย่างเบตาแคโรทีน รวมไปถึงแร่ธาตุชนิดต่าง ๆ เช่น แคลเซียม เหล็ก ฟอสฟอรัส เป็นต้น

ประโชยน์ใช้สอยของมะดัน :
- ผลมะดันใช้รับประทานเป็นผลไม้สด โดยจิ้มกับพริกเกลือ
- ผลมะดันสามารถนำไปแปรรูปเป็น มะดันแช่อิ่ม หรือ มะดันดองแช่อิ่ม
- ผลมะดันมีรสเปรี้ยวจัด ใช้แทนมะนาวได้ เช่น การตำน้ำพริก น้ำพริกลงเรือ น้ำพริกทรงเครื่อง น้ำพริกสับกากหมู หรือใช้ใส่ในแกงที่ต้องการความเปรี้ยวอย่างแกงส้มหรือต้มยำ เป็นต้น
- ยอดมะดันอ่อนและใบอ่อนใช้รับประทานเป็นผักได้
- ยอดมะดันอ่อนนำมาใส่ต้มปลา ต้มไก่ จะให้รสเปรี้ยวแทนมะนาวได้และยังทำให้รสชาติของอาหารหวานและหอมขึ้นด้วย
- กิ่งของมะดันนำมาใช้หนีบไก่ปิ้งหรือไก่ปิ้งไม้มะดัน จะช่วยทำให้มีกลิ่นหอมน่ารับประทานยิ่งขึ้น
- ต้นมะดันเป็นไม้ที่ทนน้ำท่วมขังได้ดีมากที่สุดชนิดหนึ่ง มันจึงเหมาะถ้าจะปลูกไว้ในบริเวณที่อาจเกิดน้ำท่วม
- ต้นมะดันมีทรงพุ่มที่สวยงาม จึงเป็นต้นไม้ที่สามารถใช้ประดับสถานที่ได้เป็นอย่างดี
- มีการนำมะดันมาทำเป็นน้ำหมักชีวภาพแล้วกรองเอาน้ำมาใช้ บ้างก็ใช้ปรุงในเครื่องดื่ม บ้างก็นำไปใช้ทำเป็นโทนเนอร์เช็ดหน้า
- มะดันช่วยในการผลัดเซลล์ผิวได้ เพราะมีสารกลุ่ม AHA และ BHA โดยได้มีการนำมาใช้ในวงการเครื่องสำอาง ใช้เป็นส่วนผสมในสบู่ โทนเนอร์ ครีมบำรุงผิว เป็นต้น

สรรพคุณทางยาสมุนไพรของมะดัน :
- รากมะดัน รสเปรี้ยว แก้เบาหวาน แก้ไข้หวัด แก้ไข้ทับระดู ขับฟอกโลหิต ขับเสมหะในลำคอ แก้กระษัย แก้ระดูเสีย เป็นยาระบายอ่อนๆ
- เปลือกต้นมะดัน รสเปรี้ยว แก้ไข้ทับระดู แก้โลหิตระดู
- ใบมะดัน รสเปรี้ยว แก้หวัด แก้ไอ แก้กระษัย แก้เสมหะพิการ
- รกมะดัน รสเปรี้ยว แก้หวัด แก้ไข้ทับระดู และขับฟอกโลหิต
- ผล รสเปรี้ยว ล้างเสมหะ แก้สอเสมหะ กัดเสมหะ ฟอกโลหิต แก้ไอ แก้ประจำเดือนพิการ
- ทั้งห้า กัดเสมหะ ฟอกโลหิตประจำเดือน แก้กระษัย แก้ไข้หวัด
- การนำไปปรุงเป็นยารับประทานส่วนมากนิยมใช้วิธีการต้ม ถ้าต้มตามหลักการแพทย์แผนไทยคือต้ม 3 เอา 1 โดยใช้น้ำ 3 ส่วน ต้มเคี่ยวจนเหลือ 1 ส่วน แล้วเอายานั้นมาผสมกับน้ำอุ่นรับประทานใช้แก้เสมหะ แก้กระษัย ขับฟอกโลหิตประจำเดือนได้ เป็นยาระบายอ่อน ๆ แต่ข้อควรระวังคือผู้ที่มีภาวะโลหิตจางไม่ควรรับประทานพวกยาและอาหารที่มีรสเปรี้ยว เพราะจะยิ่งไปกัดฟอกโลหิตมากขึ้นจะทำให้เกิดอันตรายต่อร่างกายได้